Het vertrek van procureur-generaal Pam Bondi markeert een keerpunt voor het ministerie van Justitie van de regering-Trump. Hoewel het vorige leiderschap werd gekenmerkt door een opvallende combinatie van boosaardigheid en incompetentie – waarbij vaak juridische stappen werden ondernomen die onder toezicht instortten – zou Bondi’s vervanging een gevaarlijke nieuwe efficiëntie kunnen opleveren.
Een geschiedenis van mislukte overreach
Tijdens haar 15 maanden in functie probeerde Bondi herhaaldelijk het ministerie van Justitie te bewapenen tegen politieke tegenstanders, maar zag die inspanningen afbrokkelen als gevolg van de slechte juridische uitvoering. Bekende voorbeelden zijn onder meer haar bewering dat ze in het bezit was van een lijst met klanten van Jeffrey Epstein, waarvan de DOJ later ontkende dat deze bestond, en haar afwijzende reactie op vragen van het Congres door de aandelenmarktprestaties als rechtvaardiging aan te halen.
De pogingen van de regering om figuren als voormalig FBI-directeur James Comey en de New Yorkse procureur-generaal Letitia James te vervolgen mislukten eveneens vanwege procedurefouten bij de benoeming van belangrijke aanklagers. Zelfs grootschalige operaties, zoals de federale bezetting van Minneapolis en massale arrestaties van immigratie, werden ondermijnd door onderbezetting en juridische problemen. Rechters hadden openlijk kritiek op de behandeling van zaken door het ministerie, waarbij een rechter van de districtsrechtbank opmerkte dat de regering “besloten had duizenden agenten te sturen… zonder enige voorziening te treffen voor de behandeling van de rechtszaken die er zeker uit zouden voortvloeien.”
Incompetentie als schild
Deze onbekwaamheid, hoewel frustrerend voor waarnemers, beschermde de regering onbedoeld tegen een deel van haar eigen overmacht. Een gerrymander uit Texas, die naar verwachting meer zetels voor de Republikeinse Partij zou veiligstellen, werd aanvankelijk geschrapt vanwege een brief van Bondi’s kantoor met ‘feitelijke, juridische en typografische fouten’. Terwijl het Hooggerechtshof later de gerrymander weer in ere herstelde, toonde de aanvankelijke uitspraak de gevolgen aan van ongecontroleerde incompetentie.
De bedreiging van competentie
Het echte gevaar schuilt nu in de mogelijkheid dat Bondi zal worden vervangen door een bekwame en meedogenloze advocaat. Het huidige politieke landschap, met een stevige Republikeinse greep op de federale rechterlijke macht, betekent dat zelfs twijfelachtige acties waarschijnlijk zullen worden gehandhaafd. De benoeming van een competente procureur-generaal zou kunnen leiden tot een effectievere vervolging van de vijanden van Trump, selectieve lekken van schadelijke informatie en een meedogenloos nastreven van de agenda van de regering.
Het worstcasescenario is geen boosaardigheid, maar competentie. Een capabele opvolger zal de fouten van Bondi niet herhalen; zij zullen de agenda van Trump met precisie uitvoeren.
De erosie van vertrouwen
Bondi’s ambtstermijn heeft de geloofwaardigheid van het ministerie van Justitie bij federale rechters al geschaad, die historisch gezien respect voor het agentschap hebben getoond. Nu trekken rechters openlijk de claims van het DOJ in twijfel, waardoor advocaten gedwongen worden meer tijd te besteden aan het verdedigen van zwakke zaken. Deze erosie van vertrouwen zal voortduren, ongeacht wie het overneemt.
De vervanging van Bondi biedt Trump een kans om een loyalist aan te stellen die in staat is de macht van het departement effectief te benutten. Of dat gebeurt valt nog te bezien, maar de kans op groter gevaar valt niet te ontkennen. De incompetentie van de vorige regering was misschien een zwakte, maar een competente opvolger zou veel gevaarlijker kunnen blijken.
