Eeuwenlang hebben wetenschappers het leven op aarde in kaart gebracht. Nu is het tempo van de ontdekking van nieuwe soorten hoger dan ooit tevoren – een cruciale ontwikkeling gezien het steeds snellere tempo van uitsterven. Terwijl Carl Linnaeus in de 18e eeuw persoonlijk meer dan 10.000 soorten beschreef, onthullen moderne methoden sneller dan ooit een verborgen wereld. De uitdaging is niet het vinden van nieuwe soorten, maar het beschermen ervan voordat ze verdwijnen.
De schaal van het onbekende
Ondanks tientallen jaren van onderzoek hebben we naar schatting slechts een tiende van alle soorten op aarde geïdentificeerd. Dit betekent dat er grofweg negen onontdekte soorten bestaan voor elke soort die we kennen. Veel hiervan blijven verborgen in onontdekte habitats, museumcollecties of zelfs in het volle zicht, in afwachting van een juiste classificatie. Zoals ecoloog John Wiens van de Universiteit van Arizona opmerkt: “Het is een slecht bekende planeet waar we op leven.”
Dit is belangrijk omdat soorten verdwijnen voordat we zelfs maar weten dat ze bestaan. Het Intergouvernementeel Wetenschaps-Beleidsplatform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES) schat dat ongeveer een miljoen soorten met uitsterven worden bedreigd, waarbij de huidige snelheid het natuurlijke niveau 100 tot 1.000 maal overschrijdt. De meest kwetsbaren zijn vaak het minst bestudeerd: ongewervelde dieren, schimmels en diepzeeorganismen.
Een golf van ontdekkingen
In tegenstelling tot eerdere aannames vertraagt het tempo waarin soorten worden ontdekt niet, maar neemt het toe. Uit een recent onderzoek van Science Advances is gebleken dat wetenschappers tussen 2015 en 2020 ruim 16.000 nieuwe soorten per jaar beschreven, het hoogste aantal in de geschiedenis. Alleen al in de afgelopen twintig jaar is ongeveer 15% van alle bekende soorten ontdekt.
Deze versnelling wordt aangedreven door drie sleutelfactoren:
- DNA-revolutie: De kosten voor genoomsequencing zijn sterk gedaald, waardoor DNA-barcoding toegankelijk is geworden voor wijdverbreid gebruik. Hierdoor kunnen onderzoekers genetisch verschillende soorten onderscheiden, zelfs als ze identiek lijken.
- Environmental DNA (eDNA): Wetenschappers kunnen nu soorten detecteren aan de hand van sporen van genetisch materiaal in de omgeving, waardoor verborgen biodiversiteit met minimale verstoring wordt onthuld.
- Citizen Science: Platformen zoals iNaturalist hebben miljoenen mensen gemobiliseerd om soorten te fotograferen en te documenteren, als aanvulling op traditionele onderzoeken.
Van museumladen tot diepe oceanen
Overal vinden nieuwe ontdekkingen plaats. Burgerwetenschappers hebben geheel nieuwe geslachten geïdentificeerd, zoals de bidsprinkhaan Inimia nat in Australië. Onderzoekers onderzoeken voorheen onbestudeerde habitats, zoals de diepe oceaan, waar expedities honderden potentiële nieuwe soorten aan het licht brengen. Zelfs soorten waarvan men dacht dat ze uitgestorven waren, zoals de langsnuitmierenegel van Attenborough, worden herontdekt.
De urgentie van bescherming
Het snelle tempo van de ontdekkingen benadrukt een cruciale paradox: we vinden soorten sneller, maar de kloof tussen het benoemen ervan en het beschermen ervan wordt steeds groter. Het aandeel bedreigde soorten onder de nieuw beschreven soorten is gestegen van grofweg 12% in de 18e eeuw tot 30% nu, en zal naar verwachting in 2050 bijna 50% bereiken. Sommige soorten zijn al ernstig bedreigd of functioneel uitgestorven voordat ze zelfs maar formeel zijn beschreven.
Dit fenomeen, bekend als ‘donker uitsterven’, betekent dat soorten verdwijnen voordat iemand weet dat ze bestonden. Het IPBES schat dat meer dan 500.000 soorten onvoldoende leefgebied hebben om op de lange termijn te overleven, waardoor ze in feite ‘dode soorten lopen’.
Het gouden tijdperk van de ontdekking van soorten is nu aan de gang, maar het succes ervan hangt af van ons vermogen om de inspanningen voor natuurbehoud daarnaast te versnellen. De vraag is niet langer of we nieuwe soorten kunnen vinden, maar of we ze kunnen redden voordat ze verdwijnen.
