Er zijn historische puzzels die ons ‘s nachts wakker houden. Het doel van Stonehenge. De verdwijning van skyjacker D.B. Cooper, die uit een vliegtuig sprong met 200.000 dollar aan losgeld aan zijn lichaam vastgebonden en nooit achterom keek. Consumentenelektronica heeft echter zijn eigen raadsels. Misschien gaat het grootste onopgeloste mysterie niet over hardwarespecificaties of software-updates. Het gaat om een geluid.
Je weet het. Je hebt het vandaag waarschijnlijk al honderd keer gehoord.
De iPhone-marimba-beltoon.
Het verscheen in 2007 met de originele iPhone. Die kenmerkende, moedige melodie is zo verbonden geraakt met het apparaat dat het voor miljoenen mensen de smartphone-ervaring definieert. Er bestaan geen officiële statistieken, maar als je in een koffieshop zit, op de stoep van de stad staat of in een concertzaal zit, hoor je het. Het is alomtegenwoordig. Zo alomtegenwoordig dat het ontwrichtend kan zijn. In 2012 werd een optreden van de New York Philharmonic stopgezet omdat de telefoon van een toeschouwer afging. Dirigent Alan Gilbert hield de muzikanten tegen. Hij liet klanten de dader opsporen: een man die die dag net zijn iPhone had gekocht en duidelijk niet wist hoe hij op de trilknop moest drukken. Hij verontschuldigde zich later. Maar het geluid had zijn schade al aangericht.
Negen jaar na de lancering van het apparaat blijft Apple de lippen stijf op elkaar houden.
Wie componeerde het deuntje? Waarom werd dit gekozen boven de andere 24 originele beltoonopties? Steve Jobs zelf? Het ingenieursteam? De marketingafdeling? De stilte uit Cupertino is oorverdovend. Oproepen naar de medialijn van Apple blijven onbeantwoord. E-mails stuiteren in de leegte. Zelfs Walter Isaacsons definitieve biografie van Steve Jobs uit 2011, die ingaat op alles, van chemische processen op glazen schermen tot de ontwerpfilosofie van het hele apparaat, slaat de marimba volledig over. Geen vermelding. Geen idee.
Dit vacuüm aan informatie heeft geleid tot een huisindustrie van speculatie. Techbloggers en Apple-liefhebbers hebben theorieën samengesteld die leuk zijn, zo niet geheel verifieerbaar.
Eén overtuigende theorie wijst erop dat Apple GarageBand de waarschijnlijke bron is van de oorsprong van de iPhone-marimba-beltoon.
In een Forbes-artikel uit 2013 merkte marketingexpert Brian Roemmelle een opvallende gelijkenis op tussen het standaardgeluid van de iPhone en het digitale Orchestra Marimba-instrument uit GarageBand Jam Pack 4: Symphony Pack Instruments. Die software werd minder dan twee jaar vóór de iPhone uitgebracht. De gelijkenis is zo groot dat gebruikers de officiële beltoon eenvoudig kunnen recreëren met GarageBand. Het is een bijna perfecte match.
Roemmelle ging nog een stap verder. Hij suggereerde dat Dr. Gerhard Lengeling, Apple’s “auditieve softwaregoeroe” en een sleutelfiguur bij het creëren van GarageBand, de eigenlijke componist zou kunnen zijn. Lengeling wordt gecrediteerd voor het maken van de originele beltonen van Apple. Als Roemmelle gelijk heeft, is het deuntje niet in opdracht van een beroemde muzikant geschreven. Het werd intern geassembleerd met behulp van de eigen tools van Apple.
Maar hier is de wending. Degene die het heeft opgenomen, heeft het waarschijnlijk ook gecomponeerd.
Nancy Zeltsman, een marimba-artiest, docent en auteur uit Boston uit Boston, en auteur van een populair leerboek over het instrument, lichtte het mysterie toe. Ze heeft de verwarring met eigen ogen gezien.
“Ik ben me er niet van bewust dat de beltoon een citaat is uit een [bestaand] muziekstuk”, zegt Zeltsman. Haar mening? Iemand heeft het speciaal gecomponeerd als beltoon. Het is geen klassiek fragment. Het is een origineel fragment. En hoewel het misschien een beetje uitdagend is om op volle snelheid te spelen, is het perfect speelbaar voor de meest ervaren marimbisten.
Er schuilt hier een zekere ironie. De iPhone-standaardbeltoon is een van de meest herkenbare geluiden ter wereld. Toch blijft het instrument dat het nabootst voor het grote publiek onduidelijk.
De marimba heeft diepe wortels. Het is waarschijnlijk ontstaan in het oude Afrika voordat het werd ontwikkeld door tot slaaf gemaakte mensen in Midden-Amerika. De unieke, melodieuze klank komt van de hamers die op palissanderhouten staven slaan die over metalen resonatorbuizen zijn gemonteerd. Het is een hoofdbestanddeel van Latijns-Amerikaanse volksmuziek. Het heeft zijn weg gevonden naar orkestcomposities. Maar vraag de meeste mensen hoe een marimba eruit ziet, en je krijgt lege blikken.
“De meeste marimbisten die ik ken, delen frustratie/amusement/berusting over het feit dat we zo vaak hebben moeten proberen te beschrijven hoe een marimba eruit ziet en klinkt”, merkt Zeltsman op. “Keer op keer vertellen we iemand dat we muzikant zijn, dat we marimba spelen, en dan vragen ze: ‘Wat is een marimba?'”
Dus de alomtegenwoordigheid van de iPhone-marimba-beltoon is best wel lief. Mensen horen het elke dag. Ze herkennen het meteen. Misschien neuriën ze het zelfs. Maar ze associëren het waarschijnlijk niet met het beeld van een houten slaginstrument met houten staven. Het geluid heeft zich losgemaakt van de bron. Het bestaat nu als pure auditieve branding.
Het mysterie gaat niet alleen over een deuntje. Het gaat over hoe een klein stukje audio een cultureel artefact kan worden, terwijl de maker ervan naamloos blijft.
Sting, de rocksuperster, speelde ooit een a capella-versie van de ringtone tijdens The Tonight Show met Jimmy Fallon in 2014. Waarom? Omdat hij daartoe werd aangespoord. Het geluid had zijn functie overstegen. Het werd een meme. Een culturele referentie. Een stukje trivia.
Apple heeft nog steeds niet bevestigd wie op record heeft gedrukt. Heeft Lengeling het in een studio in Cupertino gecomponeerd? Was het een willekeurige selectie uit een bibliotheek met geluiden die Jobs leuk vond? Misschien zullen we het nooit weten. Het geluid blijft bestaan. Het mysterie blijft. En ergens oefent een marimbist een stuk dat verdacht veel op een iPhone-waarschuwing lijkt, wetende dat niemand in het publiek ooit zal vragen welk instrument ze bespelen.
